Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Ο ΚΗΠΟΣ ΣΑΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

Ο ΚΗΠΟΣ ΣΑΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ

 
Δεν είναι λίγες οι φορές, που θέλουμε να ακούσουμε μουσική για να «ξεφύγουμε»-να δημιουργήσουμε εικόνες στο μυαλό μας που θα αποφορτίσουν την γκρίζα πραγματικότητα και θα μας φέρουν στο μυαλό εικόνες ηρεμίας!

Μα τι μας θυμίζουν όλα αυτά; Μήπως την εικόνα του Πρασίνου , της Φύσης ή κάποιου κήπου, όχι υποχρεωτικά συγκεκριμένου; Τελικά, μήπως ο κήπος είναι το αποτέλεσμα μίας σύνθεσης με αρκετά στοιχεία μουσικής; Φυσικά υπάρχει και η «μουσικότητα» κάθε φυτού, ο ήχος των φύλλων του αλλά και η προσέλκυση ζωής άρα και ήχου. Το νερό και τα υπόλοιπα υλικά, έχουν θέση σε αυτή τη σύνθεση;

Το χρώμα στον κήπο

Συνδέονται τα φυτά με τη μουσική; Την αποδίδουν σχεδιαστικά με κάποιο τρόπο;  Ή μήπως την ακούν κιόλας και αντιδρούν; Υπάρχει κάποιο είδος μουσικής που να τους αρέσει περισσότερο και κάποιο λιγότερο;

Φυσικά υπάρχει και  η χρηστική διάσταση. Από το ξύλο κάποιον φυτών ή από τμήματά του, φτιάχνονται μουσικά όργανα από τα οποία «παράγεται» ήχος, άρα και μουσική!
Η αλήθεια είναι ότι ο σχεδιασμός ενός κήπου έχει κοινά στοιχεία με μία μουσική σύνθεση. Το σχέδιο είναι το γράψιμο μίας παρτιτούρας και η κατασκευή  είναι η δημιουργία και η πρώτη εκτέλεση. Η τελική εικόνα, προσαρμόζεται ανάλογα με την εποχή. Μεγάλη επιτυχία υπάρχει το που μας ταξιδεύει μουσικά ο κήπος κάθε περίοδο.

Χωρίς δόση υπερβολής, θα μπορούσαμε να προσομοιάσουμε το επιλεγμένο στυλ, το θέμα του κήπου με τον ρυθμό, αφού αυτός είναι η αρχή. Οι βασικές γραμμές, οι μπορντούρες θα μπορούσαν να είναι το μπάσο, που ακολουθεί αλλά και επιβάλει στο ρυθμό το μέτρο. Τα βασικά στοιχεία, τα κύρια όργανα και οι φωνές της χορωδίας είναι τα φυτά σε ομάδες. Τα ανθισμένα σημεία είναι τα περιστασιακά πρελούδια ,  οι κορώνες και τα σολαρίσματα ενώ τα επαναλαμβανόμενα σχήματα , τα paterns, μπορούν να είναι τα ρεφρέν. Ένα «άσχετο» πράγμα ή φυτό είναι «παραφωνία»! Τέλος, θέλοντας να αποφύγουμε την περιπτωσιολογία, θα αναφερθούμε στην αυθόρμητη «εκτέλεση» και επιλογή: το «τζαμάρισμα». Όπως στη μουσική , υπάρχει περίπτωση να βρεθούν εκτελεστές μαζί για πρώτη φορά και να δώσουν αποτέλεσμα, έτσι και στον κήπο: οι κηποτέχνες και οι κάτοικοι, συμμετέχουν συνθέτοντας και απολαμβάνοντας το τελικό αποτέλεσμα.

Οι στόχοι του οικολογικού κήπου

Ας περάσουμε τώρα στην πλευρά των φυτών. Πώς αντιδρούν στη μουσική;  Είναι ένα θέμα που έχει αποτελέσει πρόκληση για έρευνα εδώ και πολλά χρόνια. Και τι σημαίνει «τους αρέσει»; Αναπτύσσονται πιο γρήγορα; Κάνουν δυνατότερες ρίζες; Δημιουργούν περισσότερα λουλούδια;
Κάποιοι, θα σκεφτούν το αυτονόητο: η κλασσική μουσική είναι αυτή που βοηθά περισσότερο στο να απαντηθούν θετικά τα παραπάνω ερωτήματα. Δεν είναι όμως η απόλυτη αλήθεια. Προσέξτε ένα απλοϊκό πείραμα: Οι φοιτητές Φυσικής Ιστορίας στο Carla Chance College  έκαναν μια έρευνα κατά την οποία καλλιέργησαν τρία φυτά με ντομάτες κάτω από ακριβώς ίδιες συνθήκες εκτός από ένα πράγμα: Το ένα φυτό «άκουγε» κλασική μουσική (Bach, Beethoven και Mozart), το άλλο Linkin Park, και το τελευταίο φυτό δεν είχε καθόλου μουσική. Όλοι περίμεναν πως σίγουρα το φυτό με την κλασική μουσική θα μεγάλωνε πιο γρήγορα. Τελικά προέκυψε ότι το φυτό που «άκουγε» μουσική των Linkin Park αναπτύχθηκε περισσότερο και πιο γρήγορα.

Μία άλλη έρευνα, έδειξε ότι η Μιμόζα «Μη μου άπτου» (Mimosa pudica) ανέπτυξε κατά 60% πιο γρήγορα τις ρίζες της υπό τους ήχους μουσικής με βιολί. Σε πρόσφατη έρευνα που έγινε σε κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στην Ημαθία, παρατηρήθηκε ότι τα φυτά αναπτύσσονται πολύ πιο γρήγορα υπό τους ήχους της Ποντιακής Λύρας και του Ινδικού Σιτάρ, από ότι με αυτούς της μουσικής Heavy Metal. Σε κάθε περίπτωση, η μουσική ευνοούσε το ρυθμό ανάπτυξης.
Επίσης, φαίνεται  ότι  οι υψηλοί τόνοι είναι πιο αποτελεσματικοί από τους χαμηλούς  και  οι φωνές των γυναικών και των παιδιών επιδρούν ευεργετικά   ενώ το αντίθετο  συμβαίνει με τις φωνές των ανδρών. Ωσ­τόσο, οι προτιμήσεις αλλάζουν …από φυτό σε φυτό.

Σε όλα αυτά τα πειράματα, αυτό που μετριέται πραγματικά είναι τα «κύματα» που εκπέμπει η μουσική και όχι ο συσχετισμός με το είδος της μουσικής.

Οι ήχοι που ξεκουράζουν είναι οι φυσικοί ήχοι. Είναι για παράδειγμα, το κελάρυσμα του νερού στο ρυάκι, το θρόισμα των φύλλων από την πνοή του αέρα, το ζουζούνισμα των μελισσών, το κελάδημα των πουλιών.

 (*) Τα πρώτα μουσικά όργανα των Αρχαίων Ελλήνων (Φορμιγξ, Κιθαρίς, Λύρα, Αυλός, Σαλπιγξ, Τύμπανο ) , ήταν φτιαγμένα από υλικά, όπως έλατο, πυξάρι και καλάμι, έντερα για τις χορδές, καύκαλα χελώνας και δέρμα.


του Νίκου Θυμάκη, Γεωπόνου-Σύμβουλου Πρασίνου ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΘΥΜΑΚΗ

http://www.gardenguide.gr/o-kipos-san-mousiki-synthesi/

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ /ΧΩΡΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ


Ο ρόλος του ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥ δεν είναι απλά καλλωπιστικός ούτε μονοσήμαντα  στοιχείο προς διαχείριση. Είναι κατ’ ουσία «παιδευτικός».  Όλοι μαζί «παράγουμε» και «προάγουμε» …Πράσινο πολιτισμό.

Κάποιες απλές κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση:
  • Θεματικές φυτεύσεις, για να είναι αναγνωρίσιμες οι ομάδες των φυτών και τα νέα παιδιά να μαθαίνουν το σωστό τρόπο τα φυτά (πχ κήπος με ενδημικά φυτά του Παγγαίου ). Η ακαταστασία δημιουργεί κακή εικόνα και έλλειψη σεβασμού προς το πράσινο άρα και αύξηση πιθανότητας βανδαλισμού (όταν ο άλλος δει κάτι καλό δύσκολα θα πάει να το καταστρέψει
  • Δημιουργία Εδώδιμου Κήπου (Λαχανόκηπος, Βοτανόκηπος, Οπωρώνας, Αμπέλι). Αξιοποίηση ανά κλιμάκιο (άλλη προσέγγιση το Δημοτικό, άλλη το Γυμνάσιο, άλλη το Λύκειο. Τα πάντα θα γίνονται με «οικολογικά» σκευάσματα και μεθόδους. Μαθησιακά, έχει να κάνει και με διατροφή και με πολιτισμό
Ξεκινάμε με ΜΑΘΗΜΑΤΑ για την ΚΗΠΟΥΡΙΚΗ και τον ΕΔΩΔΙΜΟ ΚΗΠΟ , σαν «παιχνίδι» (δεν χρειάζονται τα παιδιά άλλα μαθήματα, να δημιουργήσουν θέλουμε).

Λαχανόκηπος στον κήπο

Προτεινόμενο περιεχόμενο ύλης της δράσης «κηπουρική»
Πως ζουν τα φυτά; / Κλίμα, εποχές/ Το χώμα/ Τα λιπάσματα/ Τα «φάρμακα»
Βασικές εργασίες: Προετοιμασία, Σπορά, Φύτευση, Πότισμα, Λίπανση, Στήριξη, Εδαφοκάλυψη , Σκάλισμα, Ξεχορτάριασμα, Αντιξοότητες.
  • Μαγειρική μεσογειακή με υλικά που θα παράγει το σχολείο και οικοτεχνία (γλυκά κουταλιού κλπ). Αυτή Η δράση θα γίνεται εποχικά και θα μπορούν να συμμετάσχουν και οι γονείς (μαγειρεύω με το παιδί μου κλπ).
ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ…
Πλήρη εξοπλισμό εργαλείων, σπορείων κλπ , ενδεχομένως και μικρό , έτοιμο θερμοκηπιάκι….
Αριθμός Μαθητών , 10-15 άτομα ανά ομάδα εργασίας
-Αξιοποίηση Πράσινων Απορριμμάτων των Σχολείων
Κομποστοποίηση και γενικά ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ, από τη διαλογή στην πηγή μέχρι όλη τη διαδικασία.
Η διαδικασία μάθησης μπορεί να περιλαμβάνει:
  • Κατασκευή αυτοσχέδιου κομποστοποιητή.
  • Αγορά κομποστοποιητών κυρίως για τα τρόφιμα.
  • Αγορά κάδων ή σήμανση υπαρχόντων για διαλογή στην πηγή των πράσινων απορριμμάτων.
  • Εκμάθηση της πρακτικής της κομποστοποίησης
  • Χρήση του υλικού (κομπόστ) στον ΣΧΟΛΙΚΟ ΚΗΠΟ (αρχικά στον ΕΔΩΔΙΜΟ ΚΗΠΟ).
Με αυτόν τον τρόπο και τα παιδιά απασχολούνται και κάνουμε και φιλοπεριβαλλοντική διαχείριση του Πρασίνου του σχολείου

τι βάζουμε στον κομποστοποιητή

Συμμετοχικός Σχεδιασμός του Σχολικού Κήπου
Σε ένα μεγάλο πίνακα, αφού κάνουμε την αρχική καταγραφή του υπάρχοντος χώρου, βάζουμε τους «ενδιαφερόμενους» σε ομάδες μελέτης και  δημιουργικής απασχόλησης, να προτείνουν πια φυτά θέλουν στο χώρο του σχολείου, γιατί τα θέλουν και πως θέλουν τον κήπο γενικά. Η δράση αυτή παρουσιάζεται με τον ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ που θα γίνει από τον κηποτέχνη, που θα έχει «αξιοποιήσει» τις προτάσεις των παιδιών. Σε όλα τα φυτά του σχολείου θα υπάρχουν «ταμπελάκια» πληροφοριών.

Άλλες μορφές μαθησιακής προσέγγισης με αξιοποίηση του φυσικού περιβάλλοντος
Παρουσιάζουμε την πρόταση της «ανοικτής τάξης» (πχ ξύλινο αμφιθέατρο με κορμούς δένδρων  στην αυλή ή στο πλησιέστερο πάρκο, το «σχολείο του Δάσους» και της «περιπατητικής σχολής περιβάλλοντος». Η  μέθοδος αυτή που οι Αρχαίοι Έλληνες, ιδιαίτερα στην Αθήνα , εφάρμοσαν ως τρόπο εκπαίδευσης , επανέρχεται από τα ολοήμερο σχολείο , με ενίσχυση του εκπαιδευτικού προγράμματος μέσα από βοτανικούς, αρχιτεκτονικούς και κηποτεχνικούς περιπάτους, εντός κι εκτός πόλης-περιοχής. Ένα εγχείρημα τολμηρό, σε μία εποχή που κάθε  προσπάθεια ανάδειξης αξιών υποβαθμίζεται, που η κρίση είναι σε μεγάλο βαθμό κοινωνική και περιβαλλοντική, έρχεται η δράση αυτή να «συνοψίσει» μέσα από αυτήν την παιδευτική μεθοδολογία τη γνώση , πέρα από εγκλωβισμό στην οθόνη ενός υπολογιστή , σε μία καρέκλα, αλλά εξωστρεφώς , με ταυτόχρονη άσκηση και κοινωνία προσώπων.

Σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω καθώς και οι εργασίες μελέτης, κατασκευής και συντήρησης του σχολικού κήπου , θα παρακολουθούνται και θα έχουν υπεύθυνους διαχείρισης ομάδα έμπειρων γεωτεχνικών , που θα έχουν και την ευθύνη τήρησης του αρχικού προϋπολογισμού, σε συνεργασία με το γραφείο προμηθειών

Ομιλία στο ΚΠΕ Φιλίππων 2015


Από τον Νίκο Θυμάκη, Γεωπόνο-Σύμβουλο Πρασίνου ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΘΥΜΑΚΗ


http://www.gardenguide.gr/sxolikos-kipos/

Τετάρτη, 2 Νοεμβρίου 2016

WWF: Μειώθηκαν κατά 58% οι πληθυσμοί των άγριων ζώων τα τελευταία 45 χρόνια


Όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης 2016» που δημοσιεύεται κάθε δυο χρόνια από το WWF, η άγρια ζωή είναι πιθανό να καταρρεύσει κατά 67% εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων μέχρι το τέλος της δεκαετίας που διανύουμε.

Η έκθεση αποδεικνύει ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της Γης οι άνθρωποι «καταπονούν» τον πλανήτη και υπογραμμίζει τις απαραίτητες αλλαγές στον τρόπο παραγωγής τροφής και ενέργειας. «Οι εκθέσεις "Ζωντανός Πλανήτης" είναι ένα οικολογικό τεστ κοπώσεως που δείχνει τις αρρυθμίες και τα εμφράγματα που προκαλεί η αδιαφορία για την υγεία του πλανήτη. Από αυτό το "τσεκ απ" και πέρα, η πορεία του πλανήτη εξαρτάται από πολιτικές κυρίως αποφάσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά η Θεοδότα Ναντσου, επικεφαλής περιβαλλοντικής πολιτικής του WWF Ελλάς.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο παγκόσμιος πληθυσμός των ψαριών, πουλιών, θηλαστικών, αμφιβίων και ερπετών έχει ήδη μειωθεί κατά 58% μεταξύ 1970 και 2012.
Όπως επισημαίνεται ωστόσο, το 2020 είναι επίσης μια πολλά υποσχόμενη χρονιά: οι δεσμεύσεις με βάση τη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή θα τεθούν σε εφαρμογή, και θα ξεκινήσει η εφαρμογή των πρώτων περιβαλλοντικών δράσεων υπό το πρίσμα της Ατζέντας 2030 του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία θέτει υπό ισότιμη πολιτική μοίρα τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες. Εάν οι συμφωνίες αυτές εφαρμοστούν, και ταυτόχρονα επιτευχθούν οι παγκόσμιοι στόχοι διατήρησης της βιοποικιλότητας μέχρι το 2020, θα είναι δυνατή η αναμόρφωση των ενεργειακών και διατροφικών συστημάτων, ώστε να προστατευθεί η ζωή στη Γη.

«Η άγρια ζωή εξαφανίζεται με πρωτοφανή ρυθμό, στο χρονικό περιθώριο της δικής μας γενιάς», δήλωσε ο Marco Lambertini, γενικός διευθυντής του διεθνούς WWF. «Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με τα υπέροχα είδη που όλοι αγαπάμε. Η βιοποικιλότητα αποτελεί το θεμέλιο της υγείας των δασών, των ποταμών κα των θαλασσών μας. Εάν εξαφανιστούν τα είδη, τα οικοσυστήματα αυτά θα καταρρεύσουν μαζί με τον καθαρό αέρα, το νερό, τα τρόφιμα και τα υπόλοιπα αγαθά και υπηρεσίες που μας παρέχουν», τονίζει. Και προσθέτει: «Έχουμε τα εργαλεία για να διορθώσουμε αυτό το πρόβλημα και θα πρέπει να αρχίσουμε να τα χρησιμοποιούμε τώρα, αν θέλουμε σοβαρά να διατηρήσουμε έναν ζωντανό πλανήτη για τη δική μας επιβίωση και ευημερία».

Όσον αφορά την Ελλάδα, η κ. Νάντσου επισημαίνει: «Στην Ελλάδα της κρίσης βλέπουμε πως αντί να μαθαίνουμε από τα λάθη του χθες, ανοίγουμε μεγαλύτερες πληγές για το μέλλον: στην παγκόσμια πρόκληση για απεξάρτηση από τον άνθρακα, απαντάμε με νέες ρυπογόνες και πανάκριβες λιγνιτικές μονάδες. Στον αγώνα για προστασία πολύτιμης φυσικής γης που χάνεται με παγκόσμιο ρυθμό 38% από το 1970, η Ελλάδα απαντάει με νομιμοποιήσεις παράνομης καταστροφής δασικών και παράκτιων εκτάσεων. Είναι επιτέλους καιρός να δούμε ότι η μόνη λύση για την κρίση, περνάει μέσα από τον σεβασμό στη φύση και στα όρια του πλανήτη».
Αναλυτικότερα, η έκθεση του WWF χρησιμοποιεί το Planet Index Living, που παρέχεται από τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου (ZSL), προκειμένου να παρακολουθεί τις τάσεις στους πληθυσμούς της άγριας ζωής. Ο δείκτης καταγράφει τις αλλαγές που σημειώνονται στους πληθυσμούς της άγριας ζωής, και δεν αναφέρεται σε απόλυτους αριθμούς ειδών ζώων και φυτών που έχουν χαθεί ή διατηρηθεί.

«Η ανθρώπινη συμπεριφορά συνεχίζει να οδηγεί σε μείωση των πληθυσμών της άγριας ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο, με ιδιαίτερη επίπτωση στα ενδιαιτήματα του γλυκού νερού. Είναι σημαντικό, ωστόσο, ότι αναφέρονται μειώσεις και όχι εξαφανίσεις - και αυτό θα πρέπει να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη συγκέντρωση των προσπαθειών στην προώθηση της ανάκτησης αυτών των πληθυσμών», δήλωσε ο καθηγητής Ken Norris, Διευθυντής Επιστημών στο ZSL.
Οι κορυφαίες απειλές για τα είδη που προσδιορίζονται στην έκθεση συνδέονται άμεσα με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας των ενδιαιτημάτων, την υποβάθμιση και την υπερεκμετάλλευση της άγριας ζωής.
Τα ευρήματα της έκθεσης αποδεικνύουν ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε εντελώς αχαρτογράφητα ύδατα για πρώτη φορά στην ιστορία του, όπου η ανθρωπότητα διαμορφώνει τις αλλαγές στη Γη, με πιθανή μία έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών.

Οι ερευνητές ήδη αποκαλούν τη συγκεκριμένη περίοδο Ανθρωπόκαινο. Αντιλαμβανόμενοι τον τρόπο που κινούμαστε σε αυτή τη νέα εποχή, μας δίνεται η δυνατότητα να προσδιορίσουμε τις λύσεις για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων από τα οποία εξαρτόμαστε.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο τρόπος της παραγωγής τροφίμων προκειμένου να καλυφθούν οι σύνθετες απαιτήσεις του αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού, οδηγεί την κούρσα στην καταστροφή των οικοτόπων, καθώς επίσης και στην υπερεκμετάλλευση της άγριας ζωής. Προς το παρόν, η γεωργία καταλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο των χερσαίων εκτάσεων παγκοσμίως και ευθύνεται για περίπου το 70% της χρήσης νερού.

Η έκθεση παρουσιάζει λύσεις για την προώθηση μεταρρυθμίσεων στον τρόπο που παράγουμε και καταναλώνουμε τρόφιμα προκειμένου να βοηθήσει στη διασφάλιση της καλής διατροφής του παγκόσμιου πληθυσμού με βιώσιμο τρόπο. Επίσης, επικεντρώνεται στις θεμελιώδεις αλλαγές που απαιτούνται σε παγκόσμιο επίπεδο στα συστήματα ενέργειας και τη χρηματοδότηση τους για την κάλυψη των βιώσιμων αναγκών των μελλοντικών γενεών.

Η έκθεση, μεταξύ άλλων, αναδεικνύει και κάποια στοιχεία της έρευνας από το Παγκόσμιο Δίκτυο Αποτυπώματος (Global Footprint Network) που δείχνουν ότι ενώ έχουμε μόνο μια Γη, η ανθρωπότητα σήμερα χρησιμοποιεί πόρους αντιστοίχους με αυτούς 1,6 πλανητών για να παρέχονται τα αγαθά και οι υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται κάθε χρόνο.
«Όπως και αν γίνει η πρόσθεση, τα μαθηματικά δεν φαίνονται καλά. Όσο περισσότερο συνεχίζουμε να υπερβαίνουμε τα όρια της Γης, τόση μεγαλύτερη ζημιά κάνουμε στο δικό μας μέλλον», δήλωσε ο κ. Lambertini. «Βρισκόμαστε σε μια αποφασιστική στιγμή, όπου μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τις λύσεις για να στραφούν τα συστήματα των τροφίμων, της ενέργειας και των οικονομιών μας σε μια πιο βιώσιμη κατεύθυνση», ανέφερε.
Επιπλέον, η έκθεση του WWF καταδεικνύει την ανάγκη επανεξέτασης του τρόπου που παράγουμε, καταναλώνουμε, τον τρόπο που μετράμε την επιτυχία, καθώς επίσης και την αξία του φυσικού περιβάλλοντος.

Όπως υπογραμμίζεται, η επαρκής προστασία του περιβάλλοντος παράλληλα με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη απαιτεί μια επείγουσα συστημική αλλαγή από τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις, προκειμένου να περάσουμε από μια κοντόφθαλμη σε μια οραματική προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη την αξία των μελλοντικών γενεών.
Η έκθεση δίνει έμφαση επίσης στη θετική δυναμική που χτίζεται από τις πρόσφατες παγκόσμιες συμφωνίες για την κλιματική αλλαγή και την βιώσιμη ανάπτυξη. Ειδικότερα, η έκθεση αναγνωρίζει την Ατζέντα 2030 για την βιώσιμη ανάπτυξη ως βασικό οδηγό για τη λήψη αποφάσεων που μπορεί να διασφαλίσει ότι το περιβάλλον αποτιμάται εξίσου με τα οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα.
«Ένα ισχυρό φυσικό περιβάλλον είναι το κλειδί για τη νίκη κατά της φτώχειας, τη βελτίωση της υγείας και την ανάπτυξη ενός δίκαιου μέλλοντος ευημερίας. Έχουμε αποδείξει ότι ξέρουμε τι χρειάζεται για να χτιστεί ένας ανθεκτικός πλανήτης για τις μελλοντικές γενιές. Εμείς απλά πρέπει να ενεργοποιηθούμε επάνω σε αυτή τη γνώση», κατέληξε ο κ. Lambertini.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

http://www.ethnos.gr/epistimi/arthro/wwf_meiothikan_kata_58_oi_plithysmoi_ton_agrion_zoon_ta_teleutaia_45_xronia-64604376/

Προστασία της Ροδόπης και με τη... βούλα

Προβλέπονται αλλαγές στις επιτρεπόμενες χρήσεις στις ζώνες του Εθνικού Πάρκου

Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος (ΠΔ) για τον χαρακτηρισμό ως «Εθνικό Πάρκο» χερσαίων και υδάτινων περιοχών της Ροδόπης ετέθη σήμερα σε διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η οροσειρά της Ροδόπης ήταν μία από εκείνες τις περιοχές που με σειρά υπουργικών αποφάσεων, κυρίως του 2008 και 2009, είχαν κηρυχθεί «Εθνικά Πάρκα». Ωστόσο, σύμφωνα με τον νόμο 1650/1986 και τη σχετική  νομολογία  του Συμβουλίου της Επικρατείας (για την περίπτωση χαρακτηρισμού της περιοχής οικοανάπτυξης της Παμβώτιδας - ΣτΕ Επτ. 3595/2007), η οριοθέτηση μιας  περιοχής ως  προστατευόμενης  χρήζει αυξημένης νομικής κατοχύρωσης με ΠΔ και όχι με ΚΥΑ (Κοινή Υπουργική Απόφαση).

Παρ' όλα αυτά η νομική ασπίδα πολλών προστατευομένων περιοχών της χώρας «πατά» ακόμη και σήμερα σε απλές υπουργικές αποφάσεις. Οσον αφορά την οροσειρά της Ροδόπης χαρακτηρίστηκε Εθνικό Πάρκο με την ΚΥΑ 40379/01-10-2009 (445 Δ' 2009). Της απόφασης είχε προηγηθεί η έγκριση της «Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης Οροσειράς Ροδόπης»(186837/3275/25-09-2006).

Στο ορεινό συγκρότημα της οροσειράς Ροδόπης περιλαμβάνεται έκταση από τις βορειοανατολικές πλαγιές του όρους Φαλακρού και εν συνεχεία βορείως του ποταμού Νέστου μέχρι τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Η έκτασή του, συνολικής έκτασης 1.731.150 στρεμμάτων, ταυτίζεται με την έκταση της χωρικής αρμοδιότητας του «Φορέα Διαχείρισης Οροσειράς Ροδόπης», ο οποίος συγκροτήθηκε το 2002 (ν. 3044/2002 -197 Α').

Το υπουργείο Περιβάλλοντος διαμόρφωσε το σχέδιο ΠΔ εξετάζοντας τους κανόνες και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εγκεκριμένη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της περιοχής, τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας και των ευρωπαϊκών οδηγιών για τη φύση και τη βιοποικιλότητα.

Δεδομένου ότι σε σχέση με την ισχύουσα ΚΥΑ, η οποία έχει εκδοθεί αναρμοδίως, έχει μερικές αλλαγές κυρίως σε επίπεδο όρων και περιορισμών και για την υποστήριξη της τεκμηρίωσης δύο νέων μικρών υποζωνών προστασίας καθώς και του χαρακτηρισμού της Οροσειράς Ροδόπης ως Εθνικού Πάρκου, ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος κ. Γιάννης Τσιρώνης καλεί πολίτες και φορείς να συμμετέχουν στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση προκειμένου να καταθέσουν τις προτάσεις τους έως και τις 30 Ιουλίου. 

Επιτρεπόμενες χρήσεις και δραστηριότητες

Στο Εθνικό Πάρκο επιτρέπεται η επιστημονική έρευνα που σχετίζεται με την παρακολούθηση (μετά από σχετική αδειοδότηση) ζωντανών οργανισμών αλλά και των υδάτων, της  θερμοκρασίας, του αέρα, του χώματος και άλλων παραμέτρων που επηρεάζουν ένα οικοσύστημα, καθώς και αρχαιολογικών, ιστορικών, πολιτιστικών και κοινωνικών στοιχείων.

Η συντήρηση, επισκευή-αναστήλωση, αξιοποίηση και ανάδειξη μνημείων, κτισμάτων, αρχαιολογικών και πολιτισμικών χώρων που βρίσκονται εντός των ζωνών προστασίας του Εθνικού Πάρκου, καθώς και η αρχαιολογική έρευνα θα επιτρέπονται εφόσον έχει εκδοθεί η απαραίτητη άδεια. Η αίτηση για τη χορήγηση της άδειας θα πρέπει να συνοδεύεται κατά περίπτωση από σχέδια και κατασκευαστικές λεπτομέρειες.

Στις ζώνες Α1, Α2, Α3 (Απόλυτης Προστασίας της Φύσης) επιτρέπονται η επιστημονική έρευνα, οι διαχειριστικές δράσεις, η συντήρηση αρχαιολογικών χώρων και η αρχαιολογική έρευνα.

Στις ζώνες Β1, Β2, Β3, Β4, Β5, Β6, Β7 (Περιοχές Προστασίας της Φύσης) επιτρέπονται επιπλέον η επίσκεψη της περιοχής και παραμονή σε αυτήν από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου, με σκοπό την υπαίθρια αναψυχή, περιήγηση, περιβαλλοντική εκπαίδευση και παρατήρηση της φύσης. Για την υποστήριξη αυτών των δραστηριοτήτων επιτρέπεται η δημιουργία ελαφράς υποδομής, μικρής κλίμακας, προσαρμοσμένης στη φυσιογνωμία της περιοχής, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.

Στους επισκέπτες θα απαγορεύεται η κατασκήνωση σε όλες τις ζώνες του Εθνικού Πάρκου, πλην των χώρων κατασκήνωσης που έχουν διαμορφωθεί από τη Δασική Υπηρεσία εντός των χώρων των διάσπαρτων μόνιμων δασικών εργοταξίων. Θα επιτρέπεται η συμμετοχή σε παραδοσιακές - λαογραφικές εκδηλώσεις σε καθιερωμένους και ελεγχόμενους από τις δασικές υπηρεσίες χώρους.

Η διανυκτέρευση των υλοτόμων, των κτηνοτρόφων και εν γένει των απασχολουμένων σε επιτρεπόμενες δράσεις και δραστηριότητες θα γίνεται σε τροχόσπιτα ή σε πρόχειρες ξύλινες κατασκευές μόνο κατά την περίοδο άσκησης των δραστηριοτήτων τους.

Εντός των συγκεκριμένων ζωνών θα επιτρέπονται τα έργα συντήρησης, βελτίωσης και συμπλήρωσης των υφιστάμενων δικτύων και υποδομών που εξυπηρετούν τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες καθώς και αυτές των οικισμών και των οικιστικών χρήσεων. Επίσης, μεταξύ άλλων θα επιτρέπεται η διάνοιξη οδικών αξόνων σύμφωνα με τη δασική και περιβαλλοντική νομοθεσία, η κτηνοτροφία στη ζώνη Β3 με οικόσιτα ζώα, πλην των χοίρων, σε εκτατική μορφή, και βάσει εγκεκριμένης μελέτης βοσκοϊκανότητας και διαχείρισης βοσκοτόπων.

Ειδικές ρυθμίσεις όσον αφορά τον τρόπο άσκησης της κτηνοτροφίας, τον αριθμό και το είδος των ζώων, την περίοδο βόσκησης και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την άσκηση της παραπάνω δραστηριότητας προβλέπονται στο Σχέδιο Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης.

Για την εξυπηρέτηση της δραστηριότητας επιτρέπεται η κατασκευή και χρήση υποδομής (στέγαστρα, ποτίστρες, στάνες, μικρά οικήματα διανυκτέρευσης κτηνοτρόφων) με έγκριση της καθ' ύλην αρμόδιας υπηρεσίας και μετά από σύμφωνη γνώμη του Φορέα Διαχείρισης.

Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2016

Με ερημοποίηση απειλούνται χώρες της Μεσογείου λόγω της κλιματικής αλλαγής

Αν η άνοδος της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής ξεπεράσει τον ενάμιση βαθμό Κελσίου, το ιδανικό όριο που έχει θέσει η διεθνής συμφωνία του Παρισιού του 2015, τότε πολλά εδάφη γύρω από τη Μεσόγειο, στη Νότια Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, κινδυνεύουν με ξηρασία και ερημοποίηση, σύμφωνα με μια νέα γαλλική επιστημονική μελέτη.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον παλαιοκλιματολόγο Ζοέλ Γκιγιό του Πανεπιστημίου της Αιξ-Μασσαλίας και του Κολλεγίου της Γαλλίας, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», προειδοποιούν ότι στη Μεσόγειο ίσως εμφανισθούν οικοσυστήματα που δεν έχουν υπάρξει εδώ και 10.000 χρόνια. Μεγάλες πόλεις της Μεσογείου μπορεί να βρεθούν να περιβάλλονται από ξηρά εδάφη ή και έρημο έως το τέλος του αιώνα μας.

Ήδη οι θερμοκρασίες στη λεκάνη της Μεσογείου είναι περίπου 1,3 βαθμούς Κελσίου μεγαλύτερες από εκείνες της περιόδου 1880-1920, ενώ την ίδια περίοδο η μέση αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας ήταν μικρότερη, γύρω στους 0,85 βαθμούς Κελσίου. Αυτό δείχνει ότι η Μεσόγειος είναι πιο ευαίσθητη και άρα ευάλωτη στην κλιματική αλλαγή.

Οι Γάλλοι επιστήμονες μελέτησαν δείγματα γύρης από διαδοχικά γεωλογικά ιζήματα του παρελθόντος, βγάζοντας έτσι συμπεράσματα για την πορεία του μεσογειακού κλίματος και των οικοσυστημάτων κατά τα τελευταία 10.000 χρόνια. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας υπολογιστικά μοντέλα, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο, έκαναν προβλέψεις για την εξέλιξη των οικοσυστημάτων στο μέλλον, με βάση διάφορα σενάρια.

Μόνο αν η θερμοκρασία δεν ανέβει πάνω από 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, τότε τα μεσογειακά οικοσυστήματα θα συνεχίσουν λίγο-πολύ να έχουν τη γνώριμη εικόνα τους των τελευταίων χιλιετιών.

Αν όμως η άνοδος της θερμοκρασίας φθάσει και ξεπεράσει τους δύο βαθμούς Κελσίου, τότε ολόκληρες περιοχές, όπως η νότια Ισπανία, μετατρέπονται σε ερήμους, τα όποια δάση φυλλοβόλων δέντρων εξαφανίζονται σταδιακά και μετακινούνται σε πιο ορεινά και βόρεια μέρη, ενώ στη θέση τους, σε ένα μεγάλο μέρος της Μεσογειακής λεκάνης, εμφανίζονται θαμνώδη φυτά.

Οι ερευνητές επισήμαναν ότι αυτές οι αλλαγές στα οικοσυστήματα θα οφείλονται καθαρά στην κλιματική αλλαγή και δεν λαμβάνουν καν υπόψη τους άλλες ανθρωπογενείς επιδράσεις, όπως τις αλλαγές στη χρήση γης, την επέκταση των αστικών περιοχών, την υποβάθμιση του εδάφους κ.ά., που μπορεί να επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση.

Ο Γκιγιό τόνισε ότι οι κλιματικές συνθήκες έπαιξαν ρόλο στην ανάδυση και στην εξέλιξη πολλών μεγάλων πολιτισμών της Μεσογείου, όπως του αιγυπτιακού, του ελληνικού και του ρωμαϊκού, πράγμα που μπορεί να συμβεί και στο μέλλον. Τόνισε ότι οι σημερινές προσφυγικές ροές, που σήμερα έχουν πολιτικά και οικονομικά αίτια, μελλοντικά μπορεί να ενταθούν λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας στα νότια της Μεσογείου.

http://www.real.gr/DefaultArthro.aspx?page=arthro&id=548938&catID=5

Η πράσινη ενέργεια ξεπέρασε τον άνθρακα για πρώτη φορά

Σε μια νέα έκθεση, ο ΙΕΑ επιβεβαίωσε ότι οι τεράστιες επενδύσεις που έγιναν στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τα τελευταία χρόνια, τόσο από τις δυτικές όσο και τις αναπτυσσόμενες χώρες, έχουν αποδώσει καρπούς, καθώς ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αντιπροσωπεύει περισσότερο από το μισό της αύξησης ύψους 15% στον τομέα της δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας σε όλο τον κόσμο.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις αποδίδονται στην ηλιακή και την αιολική ενέργεια, και οι δύο εκ των οποίων έθεσαν νέα ρεκόρ παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Πέρυσι, μισό εκατομμύριο ηλιακά πάνελ εγκαταστάθηκαν σε όλο τον κόσμο ημερησίως, σύμφωνα με τη νέα έκθεση.

Προς το παρόν, ο άνθρακας εξακολουθεί να παράγει περισσότερη πραγματική ενέργεια από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, λόγω της διαλείπουσας φύσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Για παράδειγμα, οι ανεμογεννήτριες μπορεί μόνο να παράγουν ενέργεια όταν υπάρχει άνεμος για την κίνησή τους, και οι ηλιακοί συλλέκτες μόνο όταν υπάρχει ηλιοφάνεια.

Ωστόσο, το γεγονός ότι η ικανότητα παραγωγής πράσινης ενέργειας έχει αυξηθεί στο σημερινό επίπεδο, αντανακλά τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τους παγκόσμιους ηγέτες τα τελευταία χρόνια για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Οι κρατικές επιδοτήσεις άνθρακα παραμένουν σε ισχύ σε πολλές χώρες. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις πολλών χωρών έχουν εισάγει φορολογικά κίνητρα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και πολλές αναπτυσσόμενες χώρες εφαρμόζουν αλλαγές πολιτικής, όπως η Ινδία, το Μεξικό και η Κίνα, η οποία πλέον αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη της ενεργειακής μετάβασης. Μόνο στην Κίνα το περασμένο έτος, δύο ανεμογεννήτριες εγκαταστάθηκαν κάθε ώρα.

Η έκθεση του ΙΕΑ αναφέρει ότι η Κίνα «παραμένει ο αδιαμφισβήτητος παγκόσμιος ηγέτης της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 40% της ανάπτυξης».


ΠΗΓΗ: naftemporiki.gr


http://www.real.gr/DefaultArthro.aspx?page=arthro&id=549025&catID=5

Σάββατο, 22 Οκτωβρίου 2016

Οι πεταλούδες ως δείκτες ποιότητας των πάρκων της πόλης

petaloudes
Τις πεταλούδες που ζουν σε 12 πάρκα της Θεσσαλονίκης μελέτησαν φοιτήτριες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο πλαίσιο της πτυχιακής τους, προκειμένου να τις χρησιμοποιήσουν ως δείκτες ποιότητας του αστικού πρασίνου!


Στην πρωτότυπη αυτή εργασία των φοιτητριών του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Σοφίας Καραϊνδρου και Ε. Γεωργιάδου, που ξεκίνησε πριν από λίγους μήνες υπό την επιστημονική καθοδήγηση του δασολόγου- εντομολόγου στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης Δημήτρη Αβτζή, μελετήθηκαν οι πεταλούδες σε έξι πάρκα εντός του δημοτικού διαμερίσματος Θεσσαλονίκης και σε άλλα έξι στο δημοτικό διαμέρισμα Παύλου Μελά.

«Ολα τα έντομα, επειδή έχουν πολύ μικρούς χρόνους ζωής, ανταποκρίνονται γρήγορα στις μεταβολές του περιβάλλοντος- πχ στην ύπαρξη εργοταξίου δίπλα σε πάρκο, όπου διαβιούν- και τα αποτελέσματα αποτυπώνονται στον πληθυσμό, στην υγεία και την αφθονία των ειδών» εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Αβτζής, στο περιθώριο του 8ου Πανελληνίου Συνεδρίου Οικολογίας, όπου παρουσιάστηκαν τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της εργασίας.

Επιπλέον, οι πεταλούδες, εκτός από εξαιρετικοί δείκτες της ποιότητας των πάρκων, αυξάνουν, σύμφωνα με τον κ. Αβτζή και την αισθητική αξία αυτών των χώρων.

«Ήδη, πάντως, μετά τις πρώτες επισκέψεις, έχουν εντοπιστεί 10 είδη, με σημαντικές διαφορές όσον αφορά τους πληθυσμούς τους, ενώ διαφαίνεται και μια υπεροχή συγκεκριμένων θέσεων. Μετά την ολοκλήρωση των δειγματοληψιών που θα διαρκέσουν ένα χρόνο, θα υπολογιστούν δείκτες βιοποικιλότητας ανά περιοχή πρασίνου και αυτά τα αποτελέσματα θα επιχειρηθεί να συσχετιστούν, με ένα application, με τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής» διευκρινίζει ο κ. Αβτζής, προσθέτοντας ότι οι φοιτήτριες χρησιμοποιούν ήδη μία εφαρμογή, μέσω της οποίας φωτογραφίζουν και γράφουν το κάθε είδος πεταλούδας που συναντούν.

Όσο για το ποιό πάρκο της Θεσσαλονίκης, έχει τις περισσότερες πεταλούδες, το συμπέρασμα, σύμφωνα με τον ερευνητή, είναι εύλογο, αφού προέκυψε ότι είναι ο Βοτανικός κήπος του δήμου Παύλου Μελά.

«Αυτό που ίσως δεν φαντάζεται ο κόσμος, είναι ότι το πάρκο με τις λιγότερες πεταλούδες είναι αυτό του ‘Ξαρχάκου’, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, γιατί έχει μόνο δέντρα και όχι χαμηλά ποώδη φυτά και θάμνους που προτιμούν οι πεταλούδες» αναφέρει ο κ. Αβτζής, προτείνοντας την υλοποίηση, σε πάρκα, μιας μικρής διαμόρφωσης της βλάστησης, ώστε να εμπλουτιστεί η εντομοπανίδα και να έχουμε ακόμα περισσότερες πεταλούδες μέσα στις πόλεις!

(πηγή ΑΠΕ -ΜΠΕ)

Από http://www.kathimerini.gr

https://dasarxeio.com/2016/10/22/1242-8/

Τρίτη, 18 Οκτωβρίου 2016

ΦΕΚ: Εγκατάσταση Νέων Γεωργών 2014-2020

Δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ η απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με τις λεπτομέρειες εφαρμογής του υπομέτρου 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) της Ελλάδας 2014 – 2020.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής του υπομέτρου 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014 – 2020 (Π.Α.Α. 2014 – 2020) καθιερώνονται τα ακόλουθα προγράμματα ενισχύσεων νέων γεωργών:
  1. Εγκατάσταση Νέων Γεωργών 2014-2020.
  2. Πληρωμή ανειλημμένων υποχρεώσεων εγκατάστασης νέων γεωργών, στο πλαίσιο του Μέτρου 112 του ΠΑΑ 2007-2013 του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης 2007-2013.
Εγκατάσταση Νέων Γεωργών 2014 – 2020
Στόχος του προγράμματος ενισχύσεων νέων γεωργών είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μέσω της ηλικιακής ανανέωσης και της δημιουργίας επιχειρηματιών γεωργών που με το πέρας της στήριξης θα διαθέτουν κατάλληλα εφόδια και βιώσιμες εκμεταλλεύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η παροχή κατ’ αποκοπή οικονομικών ενισχύσεων σε νέους που δεν έχουν υπερβεί το 41ο έτος της ηλικίας τους για την είσοδο και παραμονή στη γεωργική απασχόληση και την πρώτη τους εγκατάσταση σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις οι οποίοι να διαθέτουν επαρκή επαγγελματικά προσόντα, να εγκαθίστανται για πρώτη φορά ως αρχηγοί γεωργικής εκμετάλλευσης και να υλοποιούν επιχειρηματικά σχέδια για την ανάπτυξη των γεωργικών δραστηριοτήτων τους.
 Διαβάστε ολόκληρη την απόφαση ΕΔΩ

https://dasarxeio.files.wordpress.com/2016/10/8585_20165pdf.pdf

https://dasarxeio.com/2016/10/18/1206-8/

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2016

10 βότανα από τον κήπο μας!

10  βότανα από τον κήπο μας!

 

Τα βότανα είναι μια μεγάλη κατηγορία φυτών που η κατανάλωση ολόκληρου ή τμήματος του φυτού (άνθος, βλαστός ή φύλλα), με διάφορους τρόπους είτε ως αφέψιμα ή απευθείας μέσα στο φαγητό, έχει αρωματικές και φαρμακευτικές ιδιότητες. Από την αρχαιότητα ήδη ήταν γνωστές οι ιδιότητες αυτές και τα βότανα χρησιμοποιούνταν στην ιατρική, στην αρωματοποιία, στην κατασκευή καλλυντικών και στη μαγειρική ενώ πολλά από τα «παραδοσιακά» βότανα συνδέονται με λαϊκούς και θρησκευτικούς μύθους σε κάθε μεριά της γης.
Σε βιβλίο που γράφτηκε πριν από περισσότερα από 4500 χρόνια στην Κίνα, αναφέρονται 365 φυτά (βότανα) που χρησιμοποιούνταν ως φαρμακευτικά. Επίσης, στη Μεσοποταμία και την Ινδία η χρήση των βοτάνων ήταν πολύ συνηθισμένη ενώ στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν λίγοι αυτοί που έγραψαν για τα βότανα και τις ιδιότητες τους, όπως ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης. Ο Διοσκουρίδης (40-90 μΧ.), μάλιστα έγραψε ένα εγχειρίδιο με περισσότερα από 600 βότανα, που παρουσίαζαν θεραπευτική και φαρμακευτική δράση, που διαβαζόταν μέχρι το 1400 μ.Χ.

ΧΑΜΟΜΗΛΙ  (Marticaria chamomilla, Compositae)


Είναι μονοετές φυτό που αυτοφύεται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Είναι  πολύκλαδο με φύλλα πτεροσχιδή και ασπροκίτρινα άνθη σε επάκρια κεφάλια. Το ύψος του φτάνει τα 30-35 εκατοστά.
Ιδιότητες: Το χαμομήλι είναι αρωματικό, φαρμακευτικό και μελισσοκομικό φυτό. Οι καταπραϋντικές και ηρεμιστικές ιδιότητές του είναι γνωστές από την αρχαιότητα. Ο  Ιπποκράτης το θεωρούσε φάρμακο κατά της υστερίας ενώ ο Διοσκουρίδης το σύστηνε ως αντιπυρετικό και παυσίπονο. Σήμερα είναι γνωστή η χαλαρωτική και χωνευτική δράση του χαμομηλιού, που οφείλεται στην ουσία χαμαζουλίνη που περιέχουν τα άνθη του χαμομηλιού. Επιπλέον, κομπρέσα από άνθη χαμομηλιού θεωρείται ότι συντελεί στην αντιμετώπιση του πρηξίματος και της επιδερμικής φαγούρας, ενώ πολλές αντισηπτικές αλοιφές περιέχουν έλαιά του. Χρησιμοποιείται επίσης και σαν καλλυντικό (ειδικότερα τα άνθη του Ρωμαϊκού χαμομηλιού (Anthemis nobilis)), ενώ υπάρχει και ως συστατικό σε προϊόντα μαλλιών διότι ανοίγει το χρώμα.

ΛΕΒΑΝΤΑ (Lavandula officinalis, Labiatae)

Μικρός αειθαλής θάμνος της Μεσογείου. Στη χώρα μας δεν αυτοφύεται αλλά καλλιεργείται ευρύτατα σε κήπους και πάρκα. Έχει φύλλα με ελαφρύ χνοασμό και μπλε άνθη που εκφύονται κατά σπονδύλους σε απλούς ανθοφόρους βλαστούς. Το ύψος του φτάνει τα 60-80 εκατοστά.
Ιδιότητες: Η λεβάντα είναι ένα από τα πλέον γνωστά αρωματικά βότανα αφού διατηρεί το άρωμά της και σαν αποξηραμένο φυτό. Τα αποξηραμένα άνθη λεβάντας πωλούνται στο εμπόριο είτε σαν ποτ-πουρί είτε σε φακελάκια για την προστασία των ρούχων από το σκόρο, ενώ το αιθέριο έλαιο της λεβάντας χρησιμοποιείται στη βιομηχανία καλλυντικών και τη σαπωνοποιία. Επιπλέον, χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική αφού θεωρείται ότι ανακουφίζει τον πόνο από εγκαύματα και τσιμπήματα εντόμων και έχει έντονη αντιμικροβιακή δράση. Εκχύλισμα λεβάντας καταπραΰνει το βήχα ενώ λίγες σταγόνες εκχυλίσματος στο μπάνιο δημιουργούν αίσθηση χαλάρωσης.
Ως φυτό κηποτεχνίας η λεβάντα είναι κατάλληλη για βραχόκηπους, αφού αντέχει στην ξηρασία και την έντονη ηλιοφάνεια, ενώ χρησιμοποιείται και για το σχηματισμό μπορντούρας. Γενικά είναι φυτό που απωθεί ενοχλητικά έντομα όπως τα κουνούπια και προσελκύει τις πεταλούδες!

ΔΕΝΔΡΟΛΙΒΑΝΟ (Rosmarinus officinalis, Labiatae)

Είναι μικρός αειθαλής θάμνος που αυτοφύεται στις παραμεσόγειες περιοχές. Έχει φύλλα δερματώδη, γραμμοειδή και τα άνθη του είναι άσπρα ή γαλάζια που εκφύονται σε ταξιανθία στάχυ. Το ύψος του φτάνει τα 120 εκατοστά.
Ιδιότητες:  Οι νεαροί βλαστοί του δενδρολίβανου χρησιμοποιούνται στη μαγειρική και την αρτοποιία. Τα αιθέρια έλαια βρίσκουν εφαρμογή στη βιομηχανία φαρμάκων, αρωμάτων και τη σαπωνοποιία. Ακόμη, έχει αποδειχθεί η δράση του δενδρολίβανου κατά του πονοκεφάλου και του διαβήτη. Επιπλέον, χάρη στη φυτική χρωστική ουσία δυοσμίνη που περιέχει, ενισχύει τα εύθραυστα αγγεία βελτιώνοντας έτσι το κυκλοφορικό σύστημα.  Αφέψημα δενδρολίβανου χρησιμοποιείται και κατά της πιτυρίδας, ενώ παλιότερα πίστευαν ότι ενισχύει και τονώνει το τριχωτό της κεφαλής.
Σημαντική είναι και η χρήση του δενδρολίβανου ως φυτό κηποτεχνίας αφού είναι τέλεια προσαρμοσμένο στις κλιματικές συνθήκες της χώρας μας. Συναντάται ομαδικά ή μεμονωμένο, σε βραχόκηπους, μπορντούρες ενώ χρησιμοποιείται και ως φυτό εδαφοκάλυψης. Είναι κατάλληλο για παραθαλάσσιες περιοχές.

ΡΙΓΑΝΗ (Origanum vulgare,  Labiatae)

Η ρίγανη είναι πολυετής πόα που συναντάται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και της Μεσογείου. Έχει φύλλα αντίθετα και λευκά άνθη που εκφύονται πολλά μαζί σε ταξιανθία κορύμβου. Ο βλαστός είναι τριχωτός και το ύψος του φτάνει τα 80 εκατοστά.
Ιδιότητες: Χάρη στο έντονο άρωμα και την ελαφρά πικάντικη γεύση της  χρησιμοποιείται στη μαγειρική και είναι χαρακτηριστικό μυρωδικό της μεσογειακής κουζίνας. Παλιότερα χρησιμοποιούσαν ρίγανη και για το αρωματισμό της μπύρας. Εκτός όμως από αυτά η ρίγανη χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική ως παυσίπονο αλλά και ως συστατικό επουλωτικών αλοιφών για πληγές και εγκαύματα ακόμα και ως συστατικό αντιεπιληπτικών φαρμάκων. Επιπλέον, με τη μορφή αφεψήματος έχει αντιδιαβητική και χωνευτική δράση. Τέλος η ρίγανη είναι σπουδαίο μελισσοτροφικό φυτό αφού το μέλι που παράγεται είναι καλής ποιότητας με ιδιάζουσα οσμή και γεύση.

ΜΕΝΤΑ (Μentha piperita, Labiatae)

Είναι πολυετές ποώδες φυτό που αυτοφύεται στη χώρα μας. Τα φύλλα της είναι απλά, αντίθετα ακέραια ή οδοντωτά και τα άνθη μικρά και ιώδη. Το ύψος του φυτού φτάνει τα 60-80 εκατοστά
Ιδιότητες: Εξαιτίας στις έντονες οργανοληπτικές της ιδιότητες χρησιμοποιείται τόσο στη μαγειρική όσο και στη ζαχαροπλαστική ως βελτιωτικό και ενισχυτικό της γεύσης. Επιπλέον το αιθέριο έλαιο μενθόλη που λαμβάνεται από τη μέντα με απόσταξη χρησιμοποιείται στην ποτοποιία, την αρωματοποιία, στην παρασκευή οδοντόκρεμων και τη ζαχαροπλαστική. Επιπλέον, έχει αντιφλεγμονώδη δράση. Η μέντα χρησιμοποιείται σε αλοιφές και λάδια εντριβών εξαιτίας της δροσιστικής και αναισθητικής δράσης της.  Ακόμη, παρόλο που εισπνοές του ατμού της μέντας είναι αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση της καταρροής, παρατεταμένες εισπνοές πρέπει να αποφεύγονται, ενώ δεν πρέπει να γίνεται χρήση από παιδιά.
Στην κηποτεχνία η μέντα χρησιμοποιείται σε βραχόκηπους ή σαν φυτό εδαφοκάλυψης.

ΜΕΛΙΣΣΑ (Melissa officinalis, Labiatae)

Η μέλισσα ή μελισσόχορτο είναι πολυετές ποώδες βότανο που αυτοφύεται στην Ελλάδα. Έχει μεγάλα πριονωτά φύλλα με οσμή λεμονιού και μικρά λευκά άνθη. Το ύψος του φτάνει τα 80 εκατοστά.
Ιδιότητες: οι Άραβες γνώριζαν από παλιά τις ιδιότητες του βοτάνου και το κατανάλωναν γιατί «κάνει την καρδιά ευτυχισμένη», ενώ μέλισσα χρησιμοποιούσαν και κατά το Μεσαίωνα στην παρασκευή λικέρ για να δυναμώσουν την καρδιά και να τονώσουν τη διάθεση! Σήμερα η μέλισσα χρησιμοποιείται στην αρωματοθεραπεία κατά της κατάθλιψης και της αϋπνίας, ενώ είναι γνωστές και οι χωνευτικές και αντισπασμωδικές της ιδιότητες. Επιπλέον το εκχύλισμα της μέλισσας προκαλεί εφίδρωση και για αυτό συνιστάται κατά της γρίπης και του κρυολογήματος. Τέλος,  έχει αποδειχθεί πως δρα κατά διαφόρων ιών και βακτηρίων, όπως ο επιχείλιος έρπης και οι μαγουλάδες, χάρη στις πολυφαινόλες και ταννίνες που περιέχει.

ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Salvia officinalis, Labiatae)

Το φασκόμηλο είναι μικρό θαμνώδες βότανο που στη χώρα μας αυτοφύεται κυρίως στις ορεινές περιοχές της Μακεδονίας. Έχει φύλλα λογχοειδή, χνοώδη και τα άνθη του είναι ιώδη. Το ύψος του φτάνει τα 50 εκατοστά.
Ιδιότητες: Είναι βότανο γνωστό από την αρχαιότητα ενώ το όνομα του προέρχεται από τη λέξη Salvar που σημαίνει σώζω. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι το φασκόμηλο ενισχύει τη γονιμότητα και οι αρχαίοι Κινέζοι αντάλλασαν το καλύτερης ποιότητας τσάι τους με το ευρωπαϊκό φασκόμηλο. Στις μέρες μας το φασκόμηλο χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική και την οδοντοκρεμοποιία αφού είναι ιδανικό για την καταπολέμηση της ουλίτιδας και της στοματίτιδας. Ως αφέψημα το φασκόμηλο θεωρείται χωνευτικό αλλά και τονωτικό του νευρικού συστήματος, ενώ έχει και ιδιότητες που βοηθούν στην αντιμετώπιση των εξάψεων κατά την εμμηνόπαυση. Παρά της θετικές του ιδιότητες το φασκόμηλο ως αφέψημα δεν πρέπει να καταναλώνεται για περισσότερο από 8-10 ημέρες τη φορά γιατί υπάρχει η πιθανότητα ύπαρξης τοξικών επιδράσεων εξαιτίας της ουσίας θουξόνη, που περιέχει. Τέλος, αναφέρεται ότι η κατανάλωση φασκόμηλου κατά το θηλασμό διακόπτει τη ροή του μητρικού γάλακτος.

ΘΥΜΑΡΙ (Thymus vulgaris, Labiatae)

Είναι πολυετές ποώδες φυτό που απαντάται πολύ συχνά στη Βόρεια Ελλάδα. Έχει ορθόκλαδη ανάπτυξη και τα φύλλα του είναι αντίθετα και λογχοειδή, ο βλαστός του χνουδωτός και τα άνθη του μικρά και ρόδινα. Το ύψος του φτάνει τα 30 εκατοστά.
Ιδιότητες: Είναι φυτό αρωματικό και μελισσοτροφικό. Χρησιμοποιείται πολύ στη μαγειρική αλλά και στη βιομηχανία αρωμάτων ενώ έχει και φαρμακευτικές ιδιότητες. Το αφέψημα του θυμαριού είναι δραστικό κατά του κρυολογήματος και της βροχίτιδας. Επιπλέον, το έλαιο του θυμαριού χρησιμοποιείται στην παρασκευή αλοιφών κατά του έρπητα ζωστήρα. Όμως, παρόλο που η κατανάλωση του αφεψήματος είναι ασφαλής και ιδιαιτέρως ωφέλιμη, το έλαιό του απομονωμένο είναι πολύ τοξικό και θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο κατά τη σύσταση κάποιου ειδικού ενώ αντενδεικνύεται στην εγκυμοσύνη.

ΜΑΤΖΟΥΡΑΝΑ (Origanum marjorana,  Labiatae)


Η ματζουράνα είναι πολυετές ποώδες βότανο που δεν αυτοφύεται στη χώρα μας αλλά καλλιεργείται σε κήπους και πάρκα. Τα φύλλα της είναι πολύ μικρά και μαλακά και τα άνθη είναι λευκά. Το ύψος της φτάνει τα 40 εκατοστά.
Ιδιότητες: Χρησιμοποιείται κυρίως στη μαγειρική και λιγότερο ως φαρμακευτικό φυτό. Όμως έχει χωνευτικές και αντισηπτικές ιδιότητες. Η ματζουράνα χρησιμοποιείται επίσης στην αρωματοποιία. Στην κηποτεχνία έχει ιδιαίτερη αξία αφού ανθίζει δύο φορές το χρόνο. Είναι ιδανικό φυτό για βραχόκηπους, μπορντούρες, γλάστρες και εδαφοκάλυψη ενώ είναι κατάλληλη ακόμα και για παραθαλάσσιες περιοχές.

ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ (Ocimum basilicum, Labiatae)

Ο βασιλικός είναι ποώδες μονοετές βότανο που ευδοκιμεί σε εύκρατες περιοχές. Ο βλαστός του είναι πολύκλαδος, τα φύλλα του μικρά ή μεγάλα ανάλογα με την ποικιλία και τα άνθη του μικρά και λευκά που αναπτύσσονται πολλά μαζί σε ταξιανθία στάχυ. Το ύψος του φτάνει τα 70 εκατοστά.
Ιδιότητες: Ίσως το πιο αγαπημένο φυτό της ελληνικής παράδοσης. Παρόλα αυτά το φυτό αυτό κατάγεται από τα νησιά του Ειρηνικού και τις Ινδίες, όπου και θεωρείται ιερό. Ο βασιλικός ανήκει στα αρωματικά βότανα που χρησιμοποιούνται κυρίως στη μαγειρική και αποτελεί χαρακτηριστικό της μεσογειακή κουζίνας. Το αιθέριο έλαιο του βασιλικού χρησιμοποιείται τόσο στην αρωματοποιία όσο και στη σαπωνοποιία. Σημαντική είναι η διακοσμητική αξία του φυτού που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο πλήθος των ποικιλιών που έχουμε, όπως ο πλατύφυλλος βασιλικός, ο θαμνώδης βασιλικός, ο κατσαρός, ο κόκκινος, ο γλυκός, ο βασιλικός του ναού και πολλοί άλλοι. Ο βασιλικός χρησιμοποιείται κυρίως σαν γλαστρικό φυτό και τοποθετείται σε μπαλκόνια, βεράντες, παράθυρα και καθιστικά, αλλά και σε παρτέρια ή μπορντούρες σε διάφορα σημεία του κήπου. Επιπλέον, είναι εντομοαπωθητικό φυτό.

http://www.gardenguide.gr/10-botana-apo-ton-kipo/

Τρόφιμα αντί γκαζόν ή αλλιώς καλλιέργειες στις πόλεις

Τρόφιμα αντί γκαζόν ή αλλιώς καλλιέργειες στις πόλεις

Ειδήσεις για οπωρώνες ή ακόμα και λαχανόκηπους στις πόλεις τα τελευταία χρόνια ακούμε ολοένα και πιο συχνά. Στα Χανιά, το Λουτράκι, την Τρίπολη, την Καλαμάτα, το Αγρίνιο, τα Γιάννενα, τη Λάρισα, την Αλεξανδρούπολη, τη Δράμα, την Έδεσσα, τη Βέροια, τη Θεσσαλονίκη, τη Θέρμη, τον Άγιο Δημήτριο Αττικής, την Εκάλη, το Μαρούσι, και σε διάφορα μέρη στην Ελλάδα, δήμοι ή ομάδες πολιτών πήραν την πρωτοβουλία και αξιοποίησαν ανοιχτούς χώρους, ακόμα και σε σχολεία και πρώην στρατόπεδα, καλλιεργώντας οπωροφόρα δέντρα, αμπελώνες και λαχανικά. Άλλοι δήμοι εκμεταλλεύονται τα ήδη υπάρχοντα δέντρα, όπως στη Γλυφάδα, τις ελιές, παράγοντας λάδι και στο Νέο Ηράκλειο τις νεραντζιές, οι οποίες μπολιάστηκαν για να δώσουν λεμόνια.
Η πρακτική αυτή δεν είναι καινούργια. Τα παλιότερα χρόνια, το κέντρο και τα προάστια της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων, είχαν σπίτια με κήπους, όπου ευδοκιμούσαν οπωροφόρα δέντρα, ενώ άλλα βρίσκονταν διάσπαρτα στους δρόμους. Ήταν πολύ φυσικό και συνηθισμένο ο κόσμος να κόβει και να τρώει σύκα, πορτοκάλια, μούρα, να μαζεύει ελιές, χαρούπια κλπ. Πιο συστηματικά η αστική καλλιέργεια ξεκίνησε στην Ευρώπη και μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ προς το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, εξαιτίας της έλλειψης αγροτικών προϊόντων. Από τότε μέχρι σήμερα, είτε λόγω ανάγκης, είτε επιλογής, ή και των δυο, αναπτύχθηκε η αστική γεωργία.


Οι γεωπόνοι στηρίζουν τις αστικές καλλιέργειες 

Για τις προοπτικές των αστικών καλλιεργειών, την επίδραση της ρύπανσης των πόλεων και το κατά πόσο ασφαλή προς βρώση είναι τα φρούτα, λαχανικά, μυρωδικά και λοιπά φυτά που μεγαλώνουν στις πόλεις, το ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησε με τέσσερις ειδικούς στις αστικές καλλιέργειες, τους καθηγητές στη Γεωπονική Σχολή Αθήνας Γεράσιμο Αράπη, (Εργαστήριο Οικολογίας και Προστασίας Περιβάλλοντος), τον Πέτρο Ρούσσο, (Εργαστήριο Δενδροκομίας), τον Ιωάννη Μάσσα, (Περιβαλλοντική Εδαφολογία) και τον γεωπόνο- αρχιτέκτονα Τοπίου και πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου «Γεωπόνοι του Κόσμου», Σταμάτη Σεκλιζιώτη. Και οι τέσσερις λένε «ναι» στις αστικές καλλιέργειες.
«Υπάρχει η δυνατότητα, όπου υφίστανται ελεύθεροι χώροι, δημόσιοι ή ιδιωτικοί, σε πάρκα, πεζοδρόμια, παιδικές χαρές, σχολεία, νοσοκομεία, στρατόπεδα, ταράτσες, ή μεμονωμένα σε γωνίες των δρόμων, με κατάλληλο σχεδιασμό να παράγουμε υγιή και θρεπτικά φυτά», αναφέρει ο κ. Αράπης. Αντίστοιχα, στα μπαλκόνια και σε ακάλυπτους χώρους πολυκατοικιών μπορούμε να μεγαλώσουμε σε γλάστρες φρούτα, λαχανικά, βότανα και να τα τρώμε.
Σήμερα, οι ανοιχτοί χώροι ή καταλήγουν στην εύκολη και δαπανηρή κάλυψη με το γνωστό «υδροβόρο γκαζόν», ή σε αναπλάσεις με τσιμέντο, άσφαλτο, πλακόστρωτα, μέταλλα, τούβλα, μάρμαρα και όλα τα σκληρά υλικά που απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία στη διάρκεια της ημέρας και την εκπέμπουν τη νύκτα κάνοντας μαρτύριο τη ζωή στην πόλη το καλοκαίρι, υποστηρίζει ο κ. Σεκλιτζιώτης.

Αντιδράσεις και προκαταλήψεις

Ο κ. Σεκλιτζιώτης διαπιστώνει μια περιφρόνηση ή και άγνοια των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων για τα δέντρα, ακόμα και για τους δικούς τους κήπους. Συχνά ακούγονται επιχειρήματα ότι τα δέντρα… λερώνουν με τα φύλλα και τους καρπούς που ρίχνουν, ευθύνονται για την προσέλκυση εντόμων την περίοδο ανθοφορίας, και έχουν μεγάλες απαιτήσεις για ποτίσματα, κλαδέματα, καθαρισμούς, φυτοπροστασία και συγκομιδή.
Πράγματι, στον δήμο Ηρακλείου, διατυπώθηκαν ενστάσεις από την αντιπολίτευση κατά του μπολιάσματος των λεμονιών, ενώ στον δήμο Κορυδαλλού, η αντίστοιχη πρόταση ξεσήκωσε αντιδράσεις και τελικά τα μπολιάσματα δεν πραγματοποιήθηκαν.
Στην «ανυπαρξία βοτανικής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης» ρίχνει το φταίξιμο ο κ. Σεκλιτζιώτης. «Όλα ανεξαιρέτως τα δένδρα ρίχνουν το φύλλωμα και τους καρπούς τους και όλα λερώνουν, με διαφορετικό τρόπο το κάθε είδος ξεχωριστά», εξηγεί. Επίσης, οι κάτοικοι της πόλης, έχοντας χάσει την επαφή με την ύπαιθρο, γνωρίζουν τα φρούτα μόνο από τον μανάβη της γειτονιάς, τη λαϊκή ή το σούπερ μάρκετ, κι όχι ως ζωντανούς οργανισμούς, συμπληρώνει.

Η ρύπανση στις πόλεις

Σαν γενικός κανόνας, η γειτνίαση των καλλιεργειών με χώρους βιομηχανικής δραστηριότητας και δρόμους με μεγάλο φόρτο αυτοκινήτων δεν ενδείκνυνται, εξαιτίας των βαρέων μετάλλων και άλλων ρύπων που επηρεάζουν τα φυτά. Μάλιστα υπάρχουν διαφορές στα επίπεδα ρύπανσης, όχι μόνο από πόλη σε πόλη, αλλά και από δρόμο σε δρόμο μέσα στον ίδιο δήμο, υπογραμμίζει ο κ. Αράπης. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα δεν είναι τόσο «μαύρη», όσο θα περίμενε κανείς. Δυο μελέτες, μία για το Θριάσιο Πεδίο και μία για τις παιδικές χαρές της Αθήνας, που έγιναν από τον κ. Μάσσα και τους συνεργάτες του, δείχνουν, μεταξύ άλλων, πως τα εδάφη δεν είναι τόσο μολυσμένα, κάποια μάλιστα καθόλου. Για παράδειγμα, μετρήσανε βαρέα μέταλλα μέχρι έξι μέτρα από εθνική οδό στο έδαφος και δε βρήκαν τίποτα μετά τα έξι μέτρα.
Ο κ. Ρούσσος και οι φοιτητές του διεξήγαγαν ένα πείραμα: Πήραν πορτοκάλια από το δενδροκομείο της Γεωπονικής στην Ιερά Οδό, τα έστυψαν και, όταν μέτρησαν το μόλυβδο, ανιχνεύθηκε αρκετά υψηλός. Επανέλαβαν το στύψιμο, αφού πρώτα είχαν πλύνει με νερό και έτριψαν λίγο το φλοιό με τα χέρια, και δεν υπήρχε ίχνος μολύβδου. Το συμπέρασμα είναι πως το μέταλλο είχε μεταφερθεί με τα δάχτυλα από το φλοιό, αλλά με ένα απλό πλύσιμο, εξαφανίστηκε.

Προετοιμασία εδάφους και σχεδιασμός

Εξετάζουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του χώματος, να δούμε αν έχει θρεπτικές ουσίες, ώστε να το εμπλουτίσουμε και αν είναι ρυπασμένο, για να το καθαρίσουμε ή και να το απορρίψουμε, αντικαθιστώντας το με καινούργιο, εξηγεί ο κ. Αράπης. Όσον αφορά τους καρπούς, μετράει η επιφάνεια της παραγωγής. Συνήθως τα βαρέα μέταλλα μένουν στην επιφάνεια του χώματος, δεν περνούν στις ρίζες και επικάθονται στους καρπούς. Έτσι, ένα μαρούλι θα απορροφήσει μεγαλύτερη ποσότητα αιωρούμενων ρύπων από ένα τοματάκι. Αντίθετα ρύποι που υπάρχουν μέσα στο χώμα, καταλήγουν στο εσωτερικό ενός καρπού. Όλα τα παραπάνω αποτελούν γενικούς κανόνες, γι αυτό κάθε διαδικασία φύτευσης ελέγχεται κατά περίπτωση, αναφέρει ο κ. Αράπης.
Για την αξιοποίηση μεγάλων επιφανειών, κανείς πρέπει να ξεκινήσει από τη χαρτογράφηση και την καταγραφή των αστικών και περιαστικών κενών, επισημαίνει ο κ. Σεκλιτζιώτης. Μετά αρχίζει η ταξινόμηση, για παράδειγμα, εδώ οπωροφόρα δέντρα, εκεί μυρωδικά κλπ. Σημαντικό είναι να παίρνει κανείς υπ’ όψη τη φυτογεωγραφία ενός τόπου, δηλαδή ποια βοτανικά είδη μπορούν να παραχθούν με σχετική ευκολία ως προς τον βαθμό προσαρμογής και βιωσιμότητας, υπογραμμίζει ο κ. Σεκλιτζιώτης. Για παράδειγμα, άλλη η τοπική χλωρίδα της Αττικής (ελιές, συκιές, μυρτιές, κλπ), άλλη των Ιωαννίνων (καστανιές, καρυδιές, κλπ)

Οφέλη από τις αστικές καλλιέργειες

Διατροφική αυτάρκεια, αποκατάσταση της αλλοτριωμένης σχέσης ανθρώπου-φύσης, περισσότερο πράσινο στις πόλεις, εξοικονόμηση πόρων αποτελούν κάποια από τα πλεονεκτήματα της παραγωγής φρούτων και λαχανικών στην πόλη, συμφωνούν όλοι οι προαναφερθέντες γεωπόνοι.
Στον δήμο Γλυφάδας φέτος θα είναι η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που θα παραχθεί λάδι από τις ελιές της περιοχής. Το λάδι διατίθεται στα κοινωνικά παντοπωλεία του δήμου. «Υπάρχει τεράστια ανταπόκριση από τον κόσμο. Το 2014 στρώσαμε για πρώτη φορά «λιόπανα», τα ειδικά δίχτυα που απλώνονται στο έδαφος για να πέσουν οι ελιές. Μετά στείλαμε δείγμα στο γενικό Χημείο του Κράτους, για να διαπιστωθεί ότι το λάδι που θα παραχθεί θα είναι ασφαλές προς κατανάλωση. Εφόσον πήραμε θετικές απαντήσεις, συνεχίσαμε ακάθεκτοι τη διαδικασία», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ειδικός σύμβουλος του δήμου Κώστας Παπαχλιμίντζος.
«Πέρσι από πέντε τόνους ελιάς, βγάλαμε 800 λίτρα έξτρα παρθένο ελαιόλαδο εξαιρετικής ποιότητας. Μάλιστα πέρσι, φέραμε συσκευασία παραγωγής ελαιολάδου μέσα στο δημοτικό σχολείο για να δουν οι μαθητές πώς φτιάχνεται το λάδι. Δίπλα, σεφ από ΙΕΚ της περιοχής, έφτιαχναν τηγανίτες με το λάδι που μόλις έβγαινε», περιγράφει ο κ. Παπαχλιμίντζος .
Στο Λονδίνο, γύρω από στάσεις, αλάνες, σε κάθε ελεύθερο χώρο έχουν φυτευτεί οπωροφόρα δέντρα, περιγράφει ο κ. Σεκλιτζιώτης και ο καθένας μπορεί να κόψει και να φάει. Το ίδιο ισχύει και σε άλλες ευρωπαϊκές και αμερικανικές πόλεις (Βοστόνη, Σιάτλ, Σαν Φρανσίσκο κ.α).

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πέμπτη, 23 Ιουνίου 2016

Το κυπαρίσσι και οι δασικές πυρκαγιές: γνώσεις, υποθέσεις και νέες ερευνητικές προσεγγίσεις

Το κυπαρίσσι και οι δασικές πυρκαγιές: γνώσεις, υποθέσεις και νέες ερευνητικές προσεγγίσεις

Δρ Γαβριήλ Ξανθόπουλος, Αναπληρωτής Ερευνητής
Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων
& Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων
Δρ Ανδρέας Γ. Ντούλης, Αναπληρωτής Ερευνητής
Ινστιτούτο Αμπέλου, Λαχανοκομίας & Ανθοκομίας Ηρακλείου
Το κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens) είναι ένα δένδρο που φτάνει εύκολα σε ύψος πάνω από τα 25 μέτρα. Είναι δασικό είδος της Ελλάδας και της μεσογειακής λεκάνης γενικότερα, και έχει χαρακτηριστική μορφή και πολύ καλή ποιότητα ξύλου. Στη χώρα μας φυτεύεται μεμονωμένα ή σε ομάδες σε θρησκευτικούς χώρους και κοιμητήρια και για άλλους καλλωπιστικούς ή αισθητικούς σκοπούς αλλά και για άλλους πρακτικούς λόγους, όπως σε δενδροστοιχίες ή σε ανεμοφράκτες για προστασία των καλλιεργειών. Υπάρχουν όμως και φυσικά δάση κυπαρισσιού σε αρκετά μέρη όπως στην Κρήτη, τη Σάμο και τη Ρόδο. Σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι η εντυπωσιακή προσαρμογή του στο μεσογειακό κλίμα από υπο-αλπικά οικοσυστήματα μέχρι μέσα σε κοίτες χειμάρρων. Αναπτύσσεται σχεδόν σε κάθε έδαφος και είναι ανθεκτικό τόσο στον παγετό όσο και στην ξηρασία.
Cupressus sempervirens
Επιπλέον των ανωτέρω χρήσεών του , το κυπαρίσσι φυτεύτηκε για πολλά χρόνια στα κράσπεδα δρόμων και αντιπυρικών λωρίδων με στόχο την αντιπυρική προστασία. Χαρακτηριστικά, ο Κοντός (1933) αναφέρει ότι «…άλλοι συνιστούν, ιδίως εις την ξηράν Αττικήν, φράκτας, barrages, από ψευδακακίας, Robinia, ή κυπαρίσσους. Αλλ’ εις την ξηράν Αττικήν, Lauretum, η ακακία, η οποία είναι δένδρον της ζώνης Castanetum, δεν αυξάνεται επί των ξηρών δασικών εδαφών. Και η κυπάρισσος δε, ίνα ευδοκιμήσει εις τα βουνά της Αττικής, θέλει έδαφος καλόν και με σχετικήν υγρασίαν». Ο Στασινόπουλος (1975) προτείνει μεταξύ των δασοκομικών μέτρων που εξασφαλίζουν αντιπυρική προστασία την «υποκατάσταση του ανωρόφου υπό τινος δύσφλεκτου είδους, ως ευκαλύπτου, αϊλάνθου, ξυλοκερατέας, κυπαρίσσου κ.λπ. και κατά προτίμηση εις μίξιν δύο ή περισσοτέρων εκ των ειδών αυτών». Επίσης, περιλαμβάνει το κυπαρίσσι για «ειδικές περιπτώσεις, ως κράσπεδα δρόμων και εν γένει δημιουργίαν πυρασφαλιστικών και καλλωπιστικών μανδυών και «οάσεων» κυμαινόμενου πλάτους ή επιφανείας…» όπου προτείνει να γίνεται μίξη με έτερα καλλωπιστικά δένδρα και θάμνους ως ακακίες κ.λπ. Επίσης, ο Κασσιούμης (1987) σε σχέση με την εισαγωγή νέων δασικών ειδών στα δάση προς διάσπαση των συμπαγών δασών εύφλεκτων κωνοφόρων, προτείνει, εκτός από την εγκατάσταση πλατύφυλλων ειδών, ότι «μπορούν ακόμα να χρησιμοποιηθούν και ορισμένα κωνοφόρα δύσφλεκτα είδη όπως το δικό μας κυπαρίσσι ή τα ξενικά κέδρος του Άτλαντος, γλαυκό κυπαρίσσι κ.λπ.».
Στην πράξη, ακολουθώντας τις παραπάνω απόψεις, ακόμη και πριν τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, έγινε σε πολλές περιοχές φύτευση μερικών σειρών κυπαρισσιών στα κράσπεδα δρόμων και αντιπυρικών λωρίδων με στόχο τη βελτίωση της πιθανότητας να σταματήσει εκεί μια πυρκαγιά. Με την πάροδο του χρόνου τα κυπαρίσσια αυτά αναπτύχθηκαν και σε αρκετές περιπτώσεις εκτέθηκαν σε πυρκαγιές. Αν και υπήρξαν κατά καιρούς κάποιες μαρτυρίες για βοήθεια στην αντιμετώπιση πυρκαγιών, μέχρι σήμερα δεν παρουσιάστηκε στην Ελλάδα οποιαδήποτε τεκμηριωμένη τέτοια έρευνα ή μαρτυρία. Αντίθετα, πολλές φορές έγινε σαφές ότι μία σειρά κυπαρίσσια δεν εμπόδισε μια πυρκαγιά να περάσει ένα δρόμο ή μια αντιπυρική ζώνη. Επιπλέον, κατά καιρούς υπήρξαν περιπτώσεις καταστροφής συστάδων δασών κυπαρισσιού από πυρκαγιά. Έτσι, στην περίοδο 1964-1968 κατά μέσο όρο κάηκε ετησίως το 0,386 % της έκτασης των δασών κυπαρισσιού της χώρας που καλύπτουν συνολικά 6.011 ha. Το ποσοστό αυτό είναι σαφώς μικρότερο από εκείνο της τραχείας πεύκης (Pinus brutia) (1,691%) και της χαλεπίου πεύκης (Pinus halepensis) (1,325%) για την ίδια περίοδο, δεν είναι όμως ασήμαντο. Επίσης, είναι ελαφρά μεγαλύτερο εκείνου της μαύρης πεύκης (Pinus nigra) (0,228%) και των φυλλοβόλων δρυών (Quercus sp.) (0,223%) τα οποία είναι είδη φυόμενα σε μεγαλύτερο υψόμετρο και υγρότερο περιβάλλον. Αποτέλεσμα των ανωτέρω αλλά και της γενικότερης φθίνουσας πορείας της συνολικής δασικής έκτασης που αναδασώνεται ετησίως από τη Δασική Υπηρεσία κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν η ουσιαστική εγκατάλειψη φυτεύσεων κυπαρισσιών για αντιπυρική προστασία.
Η επιδείνωση του προβλήματος των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα και τη Μεσογειακή Ευρώπη κατά τις τελευταίες δεκαετίες είναι σαφής. Ένας από τους φυσικούς λόγους στους οποίους αποδίδεται αυτό είναι η αύξηση της ποσότητας της καύσιμης ύλης (συσσώρευση βιομάζας λόγω μειωμένης απόληψής της από το δάσος) και της αύξησης της οριζόντιας και κάθετης συνέχειας αυτής. Η αύξηση της οριζόντιας συνέχειας σημαίνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία στο τοπίο που να εμποδίζουν την εξάπλωση της πυρκαγιάς, ενώ η κάθετη συνέχεια κάνει ευκολότερη τη μετατροπή πυρκαγιών που καίνε καύσιμα επιφανείας (χόρτα, βελόνες, νεκρά κλαδιά, θάμνους) σε πυρκαγιές κόμης οι οποίες έχουν πολύ μεγαλύτερη ένταση και είναι δύσκολο να αντιμετωπισθούν. Έτσι, η ανάγκη να βρεθούν τρόποι και μέθοδοι που θα εμποδίζουν την απρόσκοπτη οριζόντια εξάπλωση των πυρκαγιών στα εύφλεκτα μεσογειακά δάση γίνεται πιο επιτακτική.
Με δεδομένα τα παραπάνω καθώς και από παρατηρήσεις πυρκαγιών στην Τουρκία, όπου υπήρχαν φυτεύσεις κυπαρισσιών στα κράσπεδα αντιπυρικών ζωνών που λειτούργησαν θετικά σε περιπτώσεις μεγάλων πυρκαγιών, το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση του κυπαρισσιού για αντιπυρική προστασία αναζωπυρώθηκε. Σήμερα είναι σε εξέλιξη μια σημαντική προσπάθεια, που προσπαθεί να διαφωτίσει με επιστημονικό τρόπο όλες τις πλευρές του θέματος. Πρόκειται για το έργο “Αντιπυρικές λωρίδες από κυπαρίσσι για πρόληψη πυρκαγιών: Μια λύση ρεαλιστική, οικολογική και οικονομική για προστασία των μεσογειακών χωρών” Cyp.Fire – 2G-MED09-70 του Επιχειρησιακού Προγράμματος, “Μεσογειακός Χώρος- MED” του Στόχου “Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία” της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο χρηματοδοτείται κατά 75% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (FEDER) και κατά 25% από Εθνικούς Πόρους. Από τη χώρα μας στο Cyp.Fire συμμετέχει το ΤΕΙ Κρήτης (Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας) ενώ η Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Έρευνας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ συμβλήθηκε ως εξωτερικός εμπειρογνώμων μέσω του Δρα Α. Ντούλη του Ινστιτούτου Αμπέλου, Λαχανοκομίας & Ανθοκομίας Ηρακλείου. Το Cyp.Fire αποτελεί συνέχεια ενός προηγούμενου έργου INTERREG στο οποίο συμμετείχε το ΕΘΙΑΓΕ και το οποίο είχε ως σκοπό την εκτίμηση της προσαρμοστικότητας 50 κλώνων κυπαρισσιού, επιλεγμένων για μια σειρά από διαφορετικές χρήσεις, σε ποικίλα εδαφοκλιματικά περιβάλλοντα κατά μήκος όλης της Μεσογείου.
kuparissia fotia
Στο πλαίσιο του έργου Cyp.Fire εξετάζεται και επιδεικνύεται μεταξύ άλλων η φύτευση πολλαπλών σειρών κυπαρισσιού στα πρανή των δρόμων και στις άκρες των αντιπυρικών ζωνών. Επίσης, διερευνώνται οι προϋποθέσεις επίτευξης καλύτερων αποτελεσμάτων, ανασχετικών στη διάδοση της πυρκαγιάς. Προτείνεται ότι με το κατάλληλο πλάτος ζώνης κυπαρισσιών εμποδίζεται η πτήση από τις καύτρες ενώ πιθανολογείται ότι η πυκνή σκιά τους μαζί με παραγωγή αλληλοπαθητικών ουσιών αποτρέπει την ανάπτυξη υπόροφης βλάστησης. Ο πυκνός τους βελονοτάπητας δεν ξηραίνεται εύκολα, έχει χαμηλότερη αναλογία οξυγόνου προς καύσιμη ύλη από εκείνο των πεύκων και συνεπώς καίγεται δυσκολότερα. Έτσι, με κατάλληλη σχεδίαση είναι δυνατό να εμποδιστεί η μετάδοση της πυρκαγιάς από τη μία στην άλλη πλευρά της αντιπυρικής ζώνης.
Ακόμη, εξετάζεται η γενετική ποικιλότητα του είδους στη διαμόρφωση χαρακτήρων (π.χ. τερπενική σύσταση) που θεωρούνται ότι συμβάλλουν στην “αντιπυρική” συμπεριφορά του είδους ενώ μελετώνται γενετικές παράμετροι ώστε να ταυτοποιηθούν οι επί μέρους χαρακτήρες που ελέγχουν τη μορφή της κόμης. Μελλοντικός στόχος είναι η επιλογή ατόμων που θα συγκεντρώνουν επιθυμητά χαρακτηριστικά.
Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε στο ΤΕΙ Κρήτης στο Ηράκλειο συνάντηση όλων των εταίρων από τη Μεσόγειο που συμμετέχουν στο έργο Cyp.Fire. Στη συνάντηση αυτή προσκλήθηκαν και συμμετείχαν μέλη του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κρήτης. Παρουσιάστηκε ο τρέχων προβληματισμός αλλά και εμπειρικά δεδομένα αναφορικά με την αξιοποίηση του κυπαρισσιού στον περιορισμό των δασικών πυρκαγιών. Εισηγήσεις επίσης πραγματοποιήθηκαν αναφορικά με τις πυρκαγιές και τις παραδοσιακές χρήσεις γης (Δρ Π. Αρβανίτης, Διεύθυνση Δασών Ηρακλείου), προσπάθειες γενετικής ανάλυσης του κυπαρισσιού (Ε. Αβραμίδου) και δεδομένα προσαρμογής (Β. Σαμαριτάκης). Επιπλέον, υπό την επίβλεψη του Δρα Γ. Ξανθόπουλου, επιδείχθηκε η μειωμένη ευφλεκτότητα του κυπαρισσιού σε σχέση με τη χαλέπιο πεύκη σε πειραματικές καύσεις που έγιναν στην πυρίμαχη αεροδυναμική σήραγγα του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων.
Από τα παραπάνω δημιουργείται η εύλογη ελπίδα ότι με την ολοκλήρωση του έργου Cyp.Fire οι επιχειρησιακοί φορείς διαχείρισης των δασών και των πυρκαγιών στις μεσογειακές χώρες θα έχουν στη διάθεσή τους σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις και οδηγίες όσον αφορά την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του κυπαρισσιού στο πλαίσιο μιας οικολογικής αντιπυρικής προσέγγισης.
Πληροφορίες:
Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων &
Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων,
Τέρμα Αλκμάνος, 11528 Ιλίσια, Αθήνα
τηλ:. 210 7793142, fax: 210 7784602,
e-mail: gxnrtc@fria.gr
Ινστιτούτο Αμπέλου, Λαχανοκομίας & Ανθοκομίας
Ηρακλείου, ΤΘ 2229, 71003 Ηράκλειο Κρήτης
τηλ.: 2810 302316, fax: 2810 245873,
e-mail:andreas.doulis@nagref-her.gr
Πηγή: «ΔΗΜΗΤΡΑ» Περιοδική έκδοση του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

Η κλιματική αλλαγή μπορεί να προκαλέσει το θάνατο πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπων παγκοσμίως έως το 2050, σύμφωνα με μία νέα μελέτη από το Πρόγραμμα για το Μέλλον των Τροφίμων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

climatechange
Η ομάδα των Βρετανών και Αμερικανών ερευνητών ανακάλυψε ότι αυτοί οι θάνατοι μπορούν να προκύψουν λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία, ειδικά στην καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών.

Μέχρι το 2050, τα φρούτα και τα λαχανικά μπορεί να μην είναι τόσο ευρέως διαθέσιμα, και η έλλειψη σωστής διατροφής θα βάλει περισσότερους ανθρώπους σε κίνδυνο για καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια και ορισμένες μορφές καρκίνου.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Μάρκο Σπρίνγκμαν, υπολόγισαν ότι θα υπάρξει μία μείωση 1% στα φρούτα και λαχανικά που καταναλώνονται, ενώ τα διαθέσιμα τρόφιμα σε όλο τον κόσμο θα μειωθούν κατά 3,2%. Η μείωση αυτή θα έχει μεγαλύτερες συνέπειες σε μέρη όπως η Κίνα και η Ινδία, οδηγώντας στο θάνατο περίπου 529.000 ανθρώπων.

«Η επιβάρυνση της υγείας από την κλιματική αλλαγή είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι νομίζαμε», δήλωσε ο Πίτερ Σκάρμπορο, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Ακόμη και με τις αβεβαιότητες που υπάρχουν σε μία τέτοια πολύπλοκη πρόβλεψη, η έρευνα εκτιμά ότι οι απώλειες ανθρώπινων ζωών θα κυμανθούν μεταξύ 314.000 και 736.000, ως αποτέλεσμα της μεταβολής της γεωργικής παραγωγής. Ωστόσο οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μπορούμε ακόμα να λάβουμε μέτρα για να αποτραπούν αρκετοί από αυτούς τους θανάτους.

«Η υιοθέτηση μέτρων και πολιτικών σταθεροποίησης του κλίματος μπορεί να μειώσει τον αριθμό των θανάτων που σχετίζονται με το κλίμα από 29% έως 71%, ανάλογα με την αυστηρότητα τους», αναφέρει η έρευνα. «Η ενίσχυση των προγραμμάτων δημόσιας υγείας που στοχεύουν στην πρόληψη και τη θεραπεία διατροφικών διαταραχών μπορεί επίσης να είναι μια κατάλληλη στρατηγική προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή».

https://epoptes.wordpress.com

Κυριακή, 19 Ιουνίου 2016

Το σερί θερμότερων μηνών στην ιστορία συνεχίστηκε και τον Μάιο

Το σερί θερμότερων μηνών στην ιστορία συνεχίστηκε και τον Μάιο

Σύμφωνα με προκαταρκτικές μετρήσεις της NASA, ο Μάιος του 2016 ήταν ο θερμότερος τέτοιος μήνας στον πλανήτη από το 1880, όταν και ξεκίνησε η καταγραφή της θερμοκρασίας. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία επιφάνειας ήταν 0,93 βαθμούς Κελσίου πάνω από το μέσο όρο Μαΐου για το διάστημα 1951-1980, ξεπερνώντας αισθητά το προηγούμενο ρεκόρ, το οποίο τέθηκε το Μάιο του 2014.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, η περασμένη άνοιξη ήταν επίσης η θερμότερη που έχει καταγραφεί στο βόρειο ημισφαίριο, εν μέρει λόγω των πολύ πιο ήπιων συνθηκών στην Αρκτική σε σχέση με το μέσο όρο.


Τόσο η NASA, όσο και η αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (ΝΟΑΑ) έχουν ήδη προβλέψει ότι το 2016 θα είναι η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, παίρνοντας τη σκυτάλη από το 2015 που έθεσε το προηγούμενο αρνητικό ρεκόρ.


Οι δύο υπηρεσίες χρησιμοποιούν λίγο διαφορετικές τεχνικές και συγκριτικά κριτήρια για τη μέτρηση των θερμοκρασιών, καθώς η ΝΟΑΑ θέτει ως σύγκριση το μέσο όρο για τον 20ο αιώνα.

Ακόμα και έτσι, αναμένεται να ανακηρύξει το Μάιο ως το 13ο συνεχόμενο μήνα που θέτει ρεκόρ θερμοκρασίας, ενώ για τη NASA το σερί αυτό είναι οκτώ μήνες.

Ο Φεβρουάριος και ο Μάρτιος μάλιστα έθεσαν συνεχόμενα ρεκόρ για τη μεγαλύτερη διαφορά από το μέσο όρο, σύμφωνα με τα στοιχεία της NOAA.

Η είδηση έρχεται μια ημέρα αφού οι επιστήμονες της Βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας δημοσίευσαν έρευνα που δείχνει ότι τα παγκόσμια επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα έχουν ξεπεράσει το ορόσημο των 400 μερών ανά εκατομμύριο.

Ο σοβαρός αποχρωματισμός των κοραλλιών στα ανοικτά της Αυστραλίας, η ταχεία συρρίκνωση των θαλάσσιων πάγων της Αρκτικής και η πρώιμη τήξη του χιονιού είναι άλλα σημάδια της ταχείας κλιματικής αλλαγής, αναφέρει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός.

«Το ισχυρό Ελ Νίνιο ενέτεινε τις υψηλές θερμοκρασίες που έχουμε δει μέχρι στιγμής το 2016. Αλλά η υποκείμενη αιτία της υπερθέρμανσης του πλανήτη παραμένει η παρουσία ανθρωπογενών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα», δήλωσε ο Ντέιβιντ Κάρλσον, επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος του οργανισμού.

ΠΗΓΗ: naftemporiki.gr

http://www.real.gr/DefaultArthro.aspx?page=arthro&id=515771&catID=5

Σάββατο, 18 Ιουνίου 2016

Farming without Water

This week, as the nation grapples with the worst drought in decades, the USDA added more than 218 counties to its list of natural disaster areas, bringing the total to 1,584—more than half of all US counties. Farmers in the Midwest and Great Plains have been the hardest hit, but the drought is a growing reality for farmers across the country, including California. While the Secretary of Agriculture won’t comment on the drought’s link to climate change, it’s at the forefront of everyone’s mind, and as global warming unfolds, knowledge of dryland agriculture will become increasingly valuable.
David Little of Little Organic Farm has had to adapt to water scarcity in Marin and Sonoma Counties, where most farmers and ranchers rely on their own reservoirs, wells, and springs, making them particularly vulnerable in years with light rainfall. Through a technique known as dry farming, Little’s potatoes and squash receive no irrigation, getting all of their water from the soil.
Mediterranean grape and olive growers have dry-farmed for thousands of years. The practice was common on the California coast from the 1800s through the early 20th century, but it became a lost art during the mid-century. Today, it is experiencing a modest resurgence along the coast, where temperate, foggy summers offer ideal conditions for dry farming grapes, tomatoes, potatoes, cucumbers, melons, grains, and some tree fruit.
sites/default/files/david_little_in_field.jpg“In the beginning, I searched out people who were known dry-farmers,” says Little, who started in farming in 1995. “It seemed like no one had done it for 30 years or so, and then it wasn’t done much.”
To find mentors, Little made the rounds at local bars, asking older farmers about their experiences. “They were very humble,” he says. “They told stories about how things were done, and I would pick up tidbits.” After years of trial and error, he now considers himself an expert.
To help people understand how dry farming works, Little often evokes the image of a wet sponge covered with cellophane. Following winter and spring rains, soil is cultivated to break it up and create a moist “sponge,” then the top layer is compacted using a roller to form a dry crust (the “cellophane”). This three- to four-inch layer, sometimes referred to as a dust mulch, seals in water and prevents evaporation.
“It’s very challenging because you have to hold the moisture for long periods of time, and you don’t know how different crops are going to react in different areas,” Little says. Much of the land he farms is rolling hills and valleys, which present additional challenges because they hold and move groundwater differently than flat land.
Deprived of any surface irrigation besides the coastal fog, dry-farmed plants develop deep, robust roots to seek out and soak up soil moisture. Because they absorb less water than their conventionally irrigated counterparts, dry-farmed crops are characteristically smaller but more nutrient-dense and flavorful.
sites/default/files/devoto_apple_tree.jpg“When you water a tree, it dilutes the flavor a lot in some cases,” says Stan Devoto, who dry-farms more than 50 varieties of heirloom apples at Devoto Gardens. “Instead of having a really hard, crisp, firm texture, your apple will be two or three times the size of a dry-farmed apple, and you just don’t get the flavor.”
Devoto has been dry-farming in Sebastopol since the 1970s. “We had no choice,” he says. “There’s just not enough water in West [Sonoma] County to water orchards. Pretty much all the orchards are dry-farmed, with the exception of the orchards where trees are planted super close or use dwarf rootstock.”
Having wide orchard rows, which allow tree roots to spread out, is essential for dry-farming apples, as is thinning (removing much of the fruit early in its development) to ensure that each apple gets as much water as possible. In dryer years (like this one), Devoto must work extra hard to control weeds, which drink water needed by thirsty trees. As the summer progresses, the ground slowly dries out, stressing out the fruits as they ripen, which helps the sugars become more concentrated.
But while water conservation and intensely flavorful crops are the clear benefits of dry farming, the major tradeoff is yield. Devoto says that apple growers in West Sonoma County, which was once home to a booming apple industry, only get about 12 tons per acre, compared to 30 to 40 tons produced by large apple farms in the Central Valley.
Similarly, Joe Schirmer of Dirty Girl Produce says that his famous dry-farmed Early Girl tomatoes sometimes yield only about a third of what their irrigated counterparts produce. Meanwhile, Little estimates that he gets about a quarter to a third the yield of large organic potato growers. “It it’s hard to compete with some of these big organic farms that are watering,” he says.
sites/default/files/little_organic_potato_flowers.jpgWithout irrigation, his crops are at the mercy of seasonal rainfall and varying soil conditions from year to year. “You’re on the edge constantly, and one little thing could tip you over,” Little reflects. “We’re barely making it, really, but I believe in coastal farming. I believe we’re going to come back to it.”
While dry farming has geographic limitations, it could pave the way for more coastal agriculture and offer techniques for farmers in dryer areas to farm with less water. “The coast of California used to be our main source of food in the state, until they started developing farms in the Central Valley because of all the water,” Little continues. “Now they’re running out of water.”
Devoto’s Gravenstein apples, an early-season heirloom variety that represents Sonoma County’s agricultural heritage, return to the Ferry Plaza Farmers Market this week. “Apples grown in the West County may not be picture-perfect or super large,” Devoto notes. “But the flavor is just phenomenal.”
Look for Little Organic Farm on Saturdays, Devoto Gardens on Saturdays and Tuesdays, and Dirty Girl Produce on Saturdays and Thursdays at the Ferry Plaza Farmers Market.
Apple photo courtesy of Devoto Gardens. For a slideshow of Little Organic Farm, click here.


Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2016

H θερμότερη άνοιξη που έχει καταγραφεί ποτέ «είναι ανησυχητική»

H θερμότερη άνοιξη που έχει καταγραφεί ποτέ «είναι ανησυχητική»

Η κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος το 2016 είναι «ανησυχητική», προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO), έπειτα από τη δημοσιοποίηση στοιχείων που δείχνουν ότι η φετινή άνοιξη είναι η θερμότερη που έχει καταγραφεί ποτέ.

«Το ασυνήθιστο γίνεται πλέον το συνηθισμένο» σχολίασε ο Ντέιβιντ Κάρσλον, επικεφαλής του τμήματος κλιματικής έρευνας στον οργανισμό.

«Η μέχρι στιγμής κατάσταση του κλίματος για φέτος αποτελεί πηγή ανησυχίας» δήλωσε. «Εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Τήξη των πάγων της Αρκτικής τον Μάρτιο και τον Μάιο σε ρυθμούς που κανονικά δεν βλέπουμε μέχρι τον Ιούλιο. Βροχές που συμβαίνουν μια φορά ανά γενιά» εξήγησε.

Το φαινόμενο Ελ Νίνιο έκανε την αρχή...

Εν μέρει υπεύθυνο για την πρωτοφανή ζέστη ήταν το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο άρχισε να εκδηλώνεται το 2015 στον Ειρηνικό και βαίνει πλέον προς τη λήξη του. Ωστόσο η βασικότερη αιτία της παρατηρούμενης τάσης είναι τα αέρια του θερμοκηπίου που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα από ανθρώπινες δραστηριότητες, τονίζει ο WMO σε ανακοίνωσή του.

Σε συνέντευξή του στο Associated Press, ο Κάρλσον επισήμανε ότι η μέση θερμοκρασία ήταν υψηλή ή υψηλότερη από το κανονικό για 370 συνεχόμενους μήνες.

Ο οργανισμός επικαλείται μετρήσεις της NASA που δείχνουν ότι μέχρι στιγμής όλοι οι μήνες του 2016 έσπασαν ρεκόρ θερμοκρασίας.

Ο φετινός Μάιος ήταν σε παγκόσμιο επίπεδo 0,95 βαθμούς Κελσίου θερμότερος απο το μέσο όρο της περιόδου 1951-1980, και σύμφωνα με τη NASA το τρίμηνο Μάρτιος-Μάιος ήταν η θερμότερη άνοιξη που έχει καταγραφεί από τότε που άρχισαν οι επίσημες μετρήσεις της θερμοκρασίας τον 19ο αιώνα.

Σύμφωνα πάντως με την Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, ο φετινός Μάιος ήταν με μικρή διαφορά ο δεύτερος πιο ζεστός μετά τον Μάιο του 2015. Η αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) δεν έχει ακόμα παρουσιάσει μετρήσεις για τον φετινό Μάιο.

Η θέρμανση ήταν ιδιαίτερα αισθητή στην Αρκτική, όπου το ετήσιο λιώσιμο των πάγων ξεκίνησε νωρίτερα από το συνηθισμένο και έριξε την παγοκάλυψη σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.

«Οι ραγδαίες μεταβολές στην Αρκτική είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Ό,τι συμβαίνει στην Αρκτική επηρεάζει και τον υπόλοιπο κόσμο» επισήμανε ο Κάρλσον.

Πηγή: tovima.gr